W nowym systemie emerytalnym zmianie uległa
zasada naliczania świadczeń emerytalnych. Wysokość przyszłej emerytury
w ścisły sposób powiązana została z wielkością wpłacanych składek,
stażem pracy oraz przewidywanym okresem pobierania świadczeń.
W związku z tymi zmianami kwestia zróżnicowania wieku emerytalnego
dla kobiet i mężczyzn zyskała nowy bardzo konkretny wymiar. Krótszy
staż pracy i dłuższa perspektywa pobierania emerytury oznacza
uzyskiwanie w przyszłości niższych świadczeń emerytalnych. W tej
sytuacji niektóre środowiska postulują zrównanie wieku emerytalnego
dla obu płci. Czy jednak ich propozycje mogą obecnie liczyć na
duży oddźwięk społeczny? Czy w opinii społecznej niższy wiek emerytalny
jest przywilejem czy też raczej dyskryminacją kobiet? Kwestie
wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn poruszyliśmy w październikowym
sondażu1.
Z odpowiedzi na pytanie, w jakim wieku kobiety,
a w jakim mężczyźni powinni przechodzić na emeryturę wynika, iż
Polacy chcieliby wcześniej uzyskiwać prawo do pobierania świadczeń
emerytalnych, niż zakładają to przepisy ustawowe, oraz że akceptują
zróżnicowanie wieku emerytalnego ze względu na płeć. Najczęstsze
propozycje badanych dotyczące wieku emerytalnego - zarówno w przypadku
kobiet, jak i mężczyzn - były niższe o 5 lat w stosunku do obowiązujących
rozwiązań. Zdecydowana większość respondentów (85%) opowiada się
za tym, aby umożliwić kobietom przechodzenie na emeryturę w wieku
55 lat. Mniej jednomyślne są opinie badanych na temat wieku emerytalnego
mężczyzn. Przeważający odsetek (51%) uważa, że powinni oni pracować
do 60 roku życia, a jedna trzecia (34%) sądzi, że jeszcze pięć
lat krócej (do 55 roku życia).
Ankietowani niemal powszechnie podzielają
przekonanie, że wcześniejsze uzyskiwanie przez kobiety uprawnień
emerytalnych jest sprawiedliwe. Pozostali częściej skłonni są
uznać to rozwiązanie za krzywdzące dla mężczyzn niż dla kobiet.
Zdecydowana większość ankietowanych uważa,
że niższy wiek emerytalny jest raczej przywilejem niż dyskryminacją
kobiet. Tylko nieliczni postrzegają to jako przejaw nierównego
ich traktowania.
Brak dostatecznej wiedzy o zasadach funkcjonowania
nowego systemu emerytalnego, w którym wielkość świadczeń emerytalnych
zależy m. in. od stażu pracy, a więc wieku przejścia na emeryturę,
może być jednym z czynników wpływających na wysoką aprobatę zróżnicowania
wieku emerytalnego ze względu na płeć. Dlatego też zapytaliśmy
respondentów, czy popierają to rozwiązanie, nawet jeśli świadczenia
emerytalne kobiet będą przez to niższe niż mężczyzn. Nawet po
uwzględnieniu finansowego aspektu niższego wieku emerytalnego
kobiet zdecydowana większość ankietowanych (78%) opowiada się
za tym rozwiązaniem. Niemal jedna piąta zaś optuje za zrównaniem
wieku emerytalnego obu płci, aby w ten sposób zapewnić kobietom
uzyskiwanie wyższych świadczeń.
Akceptacja niższego wieku emerytalnego kobiet,
również za cenę mniejszych świadczeń uzyskiwanych w przyszłości,
wyraźnie przeważa we wszystkich grupach społeczno-demograficznych.
Wyniki wskazują, że kryterium płci nie różnicuje istotnie opinii
na ten temat. Wcześniejsze nabywanie przez kobiety uprawnień emerytalnych
jako przywilej postrzega 87% mężczyzn i 84% kobiet. Podobnie zdecydowana
większość mężczyzn i kobiet (odpowiednio 79% i 78%) opowiada się
za tym rozwiązaniem, nawet jeśli wiąże się z nim niekorzystna
dla kobiet dysproporcja w wysokości przyszłych świadczeń. O ile
zróżnicowanie opinii w tej kwestii nie jest zgodne z podziałem
ze względu na płeć, o tyle nie bez znaczenia jest pozycja społeczna
jednostki wyznaczona przez wiek, miejsce zamieszkania i wykształcenie.
Za zrównaniem wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn oraz zmniejszeniem
różnic w wysokości otrzymywanych przez nich świadczeń najczęściej
opowiadają się ludzie młodzi - do 24 roku życia, mieszkańcy największych
miast, liczących ponad 500 tys. ludności oraz badani z wyższym
wykształceniem (blisko co trzeci ankietowany z każdej z tych kategorii).
Najczęściej jednak postulaty te skłonni są poprzeć uczniowie i
studenci (36%).
Pełniejszy obraz społecznego zróżnicowania poglądów na temat
wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn można uzyskać analizując
opinie w tej kwestii w poszczególnych kategoriach wyróżnionych
ze względu na wiek, miejsce zamieszkania oraz wykształcenie -odrębnie
dla obu płci.
Wpływ wieku na opinie na ten temat widoczny jest zarówno wśród
kobiet, jak i mężczyzn. W przypadku badanych obojga płci młodszy
wiek sprzyja poparciu dla zrównania wieku emerytalnego i zmniejszenia
dysproporcji w uzyskiwanych świadczeniach. Niejednakowe jest natomiast
znaczenie wykształcenia i miejsca zamieszkania w grupie kobiet
i mężczyzn. Ani wykształcenie, ani miejsce zamieszkania nie różnicują
w sposób istotny statystycznie opinii w tej kwestii wśród kobiet,
natomiast różnice takie widoczne są wśród mężczyzn. Największymi
zwolennikami zrównania wieku emerytalnego obu płci i zredukowania
dysproporcji w świadczeniach emerytalnych są, co może zaskakiwać,
mężczyźni mieszkający w największych miastach oraz mężczyźni legitymujący
się wyższym wykształceniem. Dla porównania - rozwiązanie to skłonnych
byłoby poprzeć 41% mężczyzn i 24% kobiet mieszkających w miastach
liczących ponad pół miliona ludności oraz 37% mężczyzn i 23% kobiet
z wyższym wykształceniem.
Opracowała
Beata ROGUSKA
CBOS
Klauzula prawna
Treść niniejszego artykułu ma charakter wyłącznie informacyjny. Nie zastępuje
konsultacji z lekarzem i nie może być podstawą do stosowania jakichkolwiek
środków farmaceutycznych ani form terapii. Wszelkie decyzje w ww. kwestiach
należą do lekarza prowadzącego leczenie. Portal ani osoby współpracujące
nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności wynikajacej z zastosowania
informacji zawartych w portalu.