Po pięćdziesiątce następuje etap starzenia się
naszego organizmu. Nieuniknione jest również zmniejszanie masy kostnej
szkieletu. Ważne jest tempo tego procesu. Gdy dochodzimy do momentu,
gdy masa kostna jest niewystarczająca aby podołać zwykłym obciążeniom
mechanicznym diagnoza brzmi - osteoporoza.
Osteoporoza to ubytek tkanki kostnej,
inaczej zrzeszotnienie kości, prowadzący w konsekwencji do złamań,
a co za tym idzie bólów oraz ograniczeń ruchomości. Powikłania złamań
bywają często bardzo poważne.
Wiele chorób wewnętrznych może
być przyczyną osteoporozy lub przyspieszyć jej rozwój. Do internistycznych
czynników ryzyka osteoporozy zaliczają się: wadliwe żywienie, obniżenie
łaknienia, depresje, przewlekłe unieruchomienie, niewydolność nerek,
alkoholizm, nikotynizm, choroby endokrynologiczne np. nadczynność
tarczycy i inne. Szereg przyjmowanych leków może również powodować
osteoporozę. Należą do nich m.in. sterydy.
Jednocześnie szereg objawów i
chorób może być związanych lub wywodzić się z osteoporozy. Często
są one bagatelizowane lub rozpoznawane jako choroba zasadnicza i
traktowane niezależnie od przyczyny, którą jest właśnie osteoporoza.
Zaliczają się do nich m.in. deformacje i bóle klatki piersiowej
(traktowane jako choroba wieńcowa, niewydolność oddechowa), bóle
w okolicy międzyłopatkowej i lędźwiowej ("korzonki nerwowe", choroba
zwyrodnieniowa, dyskopatie, kamica nerkowa, wady postawy i skrzywienia
kręgosłupa), bóle brzucha (choroba wrzodowa, kamica żółciowa), bóle
krzyża i kończyn dolnych (rwa kulszowa, choroba zwyrodnieniowa,
choroby naczyń).
Osteoporoza na ogół postępuje niepostrzeżenie, a jej pierwszymi objawami
są dopiero złamania, poza trzonami kręgów kręgosłupa także kości przedramienia
lub szyjki kości udowej. Złamania są częstsze u mieszkańców miast
niż u osób żyjących na wsi. Przyczyn upatruje się w mniejszej aktywności
fizycznej i niekorzystnych przyzwyczajeniach żywieniowych tych pierwszych.
Leczenie zaawansowanej już choroby
jest mniej skuteczne (zniszczonej, utraconej kości nie da się odtworzyć),
natomiast wczesne wykrycie niekorzystnej tendencji i zastosowanie
kuracji zapobiegającej dalszej utracie masy kostnej przynosi bardzo
dobre efekty. Wczesna diagnostyka oparta na pomiarze gęstości kości
tzw. densytometria u osób po pięćdziesiątym roku życia stanowi element
profilaktyki osteoporozy. Jest ona szczególnie istotna u kobiet w
wieku okołomenopauzalnym. Po ustaniu miesiączkowania kobieta zaczyna
szybko tracić masę kostną, co jest spowodowane gwałtownym spadkiem
poziomu hormonów żeńskich (estrogenu i progesteronu) w organizmie.
Kości staja się bardziej porowate i podatne na złamania.
Osteoporozę można leczyć. W tym
celu stosowane są różne rodzaje terapii prowadzących do zwiększenia
masy kostnej lub hamujące zanik kości. Szeroka gama dostępnych leków
hormonalnych (hormonalna terapia zastępcza) i niehormonalnych (m.in.
wapń, witamina D, bisofosfoniany, kalcytonina, fluorki, parathormon)
daje lekarzom możliwość dostosowania terapii do indywidualnych potrzeb
pacjenta. Należy podkreślić, iż jedynie doświadczony lekarz specjalista,
po przeprowadzeniu badań diagnostycznych może zdecydować jaka kuracja
powinna być stosowana i za pomocą jakich środków.
dr n. med. Jerzy Przedlacki
Krajowe Centrum Osteoporozy
Klauzula prawna
Treść niniejszego artykułu ma charakter wyłącznie informacyjny. Nie zastępuje
konsultacji z lekarzem i nie może być podstawą do stosowania jakichkolwiek
środków farmaceutycznych ani form terapii. Wszelkie decyzje w ww. kwestiach
należą do lekarza prowadzącego leczenie. Portal ani osoby współpracujące
nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności wynikajacej z zastosowania
informacji zawartych w portalu.